Falconry in IRAN
by :Ali Reza MehrabadiTHIS ARTICLE IS WRITTEN IN FARSI
HOMEGalleryEmailNamesتربیت و تعلیم
(قسمت سوم)
پس از مدت زمانی حدود 3 ماه به یاری ایزد منان همّ خود را بر این داشتم تا نسبت به تکمیل تعلیم و تربیت پرندگان شکاری اقدام نمایم ، باشد که مورد فایده قرار گیرد،در این قسمت به موارد زیر به یاری خداوند میپردازیم :
الف)تقسیم بندی هوش پرندگان شکاری که در این مقوله به آن اشاره گردیده است
ب) روش کلاه نمودن پرندگان
الف) تقسیم بندی هوش انواع
همانگونه که همگی مستحضر میباشیم هوش موجودات تا حد بسیاری بستگی به نسبت وزن و مغز آن موجود دارد
بنابراین به تجربه خود (نه بر اساس تحقیقات علمی) به این نتایج دست یافته و بر اثر تکرار نیز نتایج یکسانی حاصل گردیده است که به شرح ذیل باستحضار میرسانم:
پرندگان شکاری سیاه چشم از زرد چشمان از هوش بالاتری بر خوردارند به استثنای عقاب طلائی و یا شاید دیگر انواع عقاب که در صدر جدول قرار دارد.
ترتیب در سیاه چشمان به شرح ذیل میباشد:
ترمتائی
دلیجه ناخن سفید
انواع شاهین
بالابان
بحری
دلیجه
لیل (که بسیار کند ذهن و خسته کننده میباشد)
ترتیب درزرد چشمان به شرح ذیل میباشد:
قرقی
قزل
طرلان
پیغو
پیغوی کوچک
شاید این پرسش برای هرکسی که دستی بر آتش در این هنر دارد به میان آید که چه تفاوتهائی را سن و سال در یادگیری ایفا میکند و ماندگاری تعلیم و تربیت بسته به سن بر چه اساسی میباشد ؟
در پاسخ به این پرسش به این مهم اشاره میکنیم که با توجه به واحد بودن آفرینش لذا دیگر موجودات نیز در یادگیری شباهت بسیاری به آدمی دارند با این توصیف که آنها ذی شعور نبوده بنابر این نتیجه میگیریم که :
1-ماده ها عمومآ از نرها آرامترلذا تربیت پذیر تر میباشند (استثناء نیز بسیار وجود دارد)
2-جوجه ها بیش از سنین دیگر دریادگیری و آموزش از توان بالاتری بهره مند میباشند و نیز از حافظه قوی تری نیز برخوردارند.
3-بزها در رده دوم قرار دارد و در بسیاری از آموزشها نسبت به جوجه ها کم آورده به ویژه آموزشهائی که در غریزه حیوان وجود ندارد که میتوان بعنوان مثال از شکار آهوو یا قره قوش را با چرخ نام برد که این عمل از بالابان به سختی تا حد غیر ممکن بر میآید.
4-طولکی ها بسته به 2 طولک و یا بیشتر تا حد بلوغ نیز در رده آخر از نظر تربیت قرار دارند .
شایان ذکر است مدت زمان بلوغ ( توان زاد و ولد ) در انواع پرندگان توفیر بسزائی دارد به این معنا که مثلآ جوجه ماده کبوترپس از مدت زمانی حدود پنج ماه بالغ میشوند در صورتی که نوع نر آن حدود 4 ماه و یا عقابها مدت زمانی حدود 4 تا 5 سال (بسته به اقلیم از نظر آب و هوا و فراوانی صید ) بالغ میشوند.
به این نکته نیز باید اشاره شودکه حیواناتی که دیر تر بالغ میشوند ، طبعآ از عمر بیشتری برخوردارند و نیز نوع جنس و گونه در سنین مختلف حرف اول را میزند ، به مطلب زیر جهت آموزش بیشتر توجه فرمائید:
یک ترمتائی جوجه (کمتر از یکسال )را در عرض کمتر از شش روز میشود کاملآ رام نمود به نحوی که در محیط باز بدون بند از فواصل مختلف طلب نمود در صورتی که یک ترمتای بز نیز را میشود به همین سرعت رام نمود در صورتی که یک قرقی جوجه برای رام شدن به مدت زمانی بیش از 15 روز نیاز دارد با اتخاذ این مطلب که قبل از 40 روز آن را نباید آزادانه بدون بند رها نمود و به اصطلاح صاحبین فن قدیم باید استخوان بترکاند (قوی شود )البته این را جهت فراموشی کامل ذهنیات م<ثر است چه بسا قبل از تور حیوان شکار میکرده و کلانگیری نیز در وجودش هست نه اینکه ما به آن یاد دهیم اما یک قرقی بالغ به سختی پس از سیر شدن بر روی دست بند میشود درصورتی که یک ترمتای بالغ طی مدت زمانی کمتر از ده روز کاملآ رام میشود حال که بحث به اینجا کشید بیان این نکته را ضروری میدانم که برخی مبادرت به خرید عقاب طلائی به سبب ابهت و یا ارزانی و....میکنند شاید به حقیر خرده بگیرند که این حیوان به هیچ صراطی رام نمیشود و ..... در جواب این دوستداران قوش باید بگویم که این پرنده با هوش قبول وضعیت جدید را پذیرا نبوده همچون انسان و یا بسیاری از اسبان و سگان ، و این را بدانید که عقاب طلائی از جوجگی باید در دستان انسان باشد و یا جوجه تازه پریده که آن هم به سختی تربیت میپذیرد ونیز بیان این مهم ضروری است که این پرنده صرفآ با شخصی که بزرگش کرده اخم بوده و به دیگران حمله میکند مگر اینکه چند نفر آن را بزرگ کرده باشند و با وجود این به سختی با فرد جدید اخم میشود ، این دلیل کم هوشی پرنده نبوده بلکه عدم طبعیت پرنده از وضع موجود میباشد حال از هوش عقاب برایتان بگویم و اینکه این حیوان مخلوطی از رفتار سیاه چشمان و زرد چشمان را داراست زمانی که این پرتده بر دوش مربی خود نشسته چنان با او محبت به خرج میدهد که آدمی از خود بیخود میشود او با منقارو پنجه های قدرتمندش با موها و لباس مربی بدون هیچگونه خشونت بازی و ......میکند و از نزدیک شدن افراد به مربی با رفتار خود ابراز ناخشنودی و حتی برخی اوقات حمله میکند و با این پرنده ، ترمتائی ،چرخ و شاهین آشیانه صرفآ میشود قائم موشک بازی نمود،همچون سگها و گربه ها!!!!!!!! ولی هیچوقت فراموش نشود که حین دادن طعمه و تغذیه از بردن دست و یا نزدیک کردن صورت به این حیوان و سایر حیوانات اجتناب ورزید مگر با احتیاط و محفوظ بودن پوشش دست و از همه پرندگان خطرناکتر قوشها و مابین آنها طرلان و پیغو میباشد و به هیچ عنوان از مقابل این پرندگان را طلب ویا نگاه نکنیم و آن بدین دلیل است که برق چشم آنها را تحریک کرده و در حین طلب به چشم حمله میکنند و یا در حین نشستن به روی دستکش امکان دارد به طور ناگهانی با پاهای درازشان به مربی حمله کنند لذا رعایت فاصله از صورت بسیار جدی و ضروری است و این اتفاق بسیار رخ داده است. ب) روش کلاه نمودن پرندگان کلاه گذاشتن بر سر پرنده به همان مثل معروف در جامعه میماند به نحوی که حیوان از قرار گرفتن کلاه بر سرش ابراز رضایت نماید همچون ما انسانها که در ابتدای این عمل سوء ، خشنود میباشیم و این هنر کلاه گذاری از همان ابتدای اسارت ،مربی باید تمامی سعی خود را در اجرای صحیح آن به خرج دهد چه بسا در صورت کوچکترین ناخشنودی باز و اجرای اشتباه در آموزش ، پرنده عاصی میشود و تا حد انزجار از رؤیت مربی ، پیشرفت مینماید ،لذا باید در این باب بسیار از خود شکیبائی نشان بدهیم. برای شروع زمانی که پرنده هنوز چشمهایش دوخته میباشد میبایست کار را شروع کرد و بدین منوال میباشد که پس از مدت 2 یا 3 روز(بسته به هوش پرنده) که نگذاشتیم پرنده بخوابد و در زمان گشنگی از بهترین غذائی که حیوان از خوردنش لذت میبرد قطعات کوچک تهیه نموده و با همان صدای صوت که پرنده دیگر به آن واکنش نشان میدهد قطعات گوشت را به نحوی در دست قرار میدهیم که حیوان جهت خوردن مجبور به بردن منقار خود در درون دست نیم بسته ما بشود ودر حین خوردن ضمن مراقبت از مراقب بودن انگشتان که حیوان با گوشت اشتباه نکند،هر چنگاهی بصورت آرام و بدون فشار اهسته با اتگشتان دور گردو پرنده را گرفته و در ابتدای کار این عمل 1 ثانیه به جهت جلوگیری از ایجاد نارضایتی به طول می انجامد و این عمل را پس از هر 1 یا 2 قطعه گوشت تکرار و زمان نگهداری را تا فرو بردن کامل افزایش داده و پس از مدتی ابتدا باید بصورت اهسته سر پرنده را در دست گرفته و سپس سپس سریع رها کرده و به آن قطعه کوچکی گوشت دهیم و این عمل را با افزایش زمان نگهداری در هر ده نقطه سر ادامه داد تا پرنده متوجه شود زمانی که سر و یا گردنش( به آرامی که ناراحت نشود) در دستان شما قرار گیرد به آن گوشت داده میشود بنابر این در 2 وعده غذائی با دادن تکه های کوچک گوشت و بالا بردن زمان نگهداری حدود 5 دقیقه در وعده غذا دادن بعدی به همین طریق با کلاه کار را شروع کرده به نحوی که کلاه از سر پرنده در حین آموزش باید از سایز بزرگتری نسبت به سایز اصلی به جهت فرو بردن تکه های گوشت و ...... بزرگتر باشد و چون قبل ابتدا پرنده منقار خود را درون کلاه برای برداشتن تکه گوشتی که درون آن است برده و با عقب بردن تکه گوشت در هر نوبت سر پرنده را به درون کلاه بیشتر هدایت میکنیم و در این زمان بسیار باید مراقب بود که پرنده با رقبت این عمل را انجام دهد و در صورت هر گونه نارضایتی حیوان از کار دست کشیده و منتظر میشویم تا مجددآ گرسنه شود و هر چه گرسنگی بیشتر (تا جائی که پرنده آسیب غذائی نبیند)آموزش بهتر انجام میشود پس بعد از مدتی باید سر پرنده که به دلخواه خودش درون کلاه قرار گرفت بدون کشیدن تسمه کلاه در زیر کلاه از تکه های کوچک گوشت به آرامی و با صدای سوت او را تغذیه کرد و هرچه بیشتر زمان گوشتدهی تا سیر شدن پرنده را بالا برد. شایان ذکر است ضمن آموزش هر روز پلکان دوخته شده پرنده با پماد چشمی جنتامایسین یا تتراسیکلین چرب شود و نیز ظرف مدت 3 تا 5 روز چشمان حیوان بیشتر بسته نباشد ضمن اینکه آموزشهای این دوره از تربیت به خوبی به اتمام رسیده باشد بنابر این اهمیت حاذق بودن و صبر و تحمل مربی در اینجا به چشم میخورد. به این مهم هم توجه کنید که برخی از انواع در حین بسته بودن چشم یا بستن پاجه بند و یا گرسنگی امکان زخمی کردن پا و یا حتی از خوردن انگشتان خود دریغ نمینمایند بنابر این همیشه در اوایل تربیت میباست در هر زمان پرنده را تحت نظر داشته باشیدونیز با پارچه آغشته به آب ولرم پس هر نوبسیر شدن پرنده منقار و بینی او را به آرامی تمییز نمائید.
ترمتای از بیشترین انواع بازهائی است که دراسارت و در صورت عدم مراقبت لازم مبادرت به خوردن انگشتان خود مینماید لذا بواسطه هوش سرشارش در تعلیم، از دوختن چشم این حیوان پرهیز نمائید.
تجربه شخصی در تربیت قوش از اهمیت خاصی برخوردار بوده و چه بسا این تجارب در برخی موارد منجر به نفله شدن حیوان نیز میگردد بنابر این تجارب خود را جهت قرار دادن کلاه بر سر پرنده به شرح زیر بیان مینمایم:
در حین آموزش از گوشت خالص باید استفاده گردد چرا که در برخی مواقع پرنده مبادرت به انداختن طعمه ننموده است و امکان خفه شدن در زیر کلاه را در حین انداختن طعمه را دارد بنابر این در حین کلاه کردن دائمی از انداختن طعمه آگاهی باید داشت.
پرنده امکان دارد به دلایل خاصی بخواهد با انگشتانش کلاه را از سرش بردارد که این نیز دو حالت دارد:
1-کلاه را نتوانسته برداشته و انگشتش مابین کلاه و سر گیر کرده است که در این حالت در صورت دیر رسیدن امکان تلف شدن یا صدمه زدن به خودش زیاد است
2-کلاه را بسلامت از سر در آورده ،که در اینصورت پرنده از تجربه بسیار بد و زیان آوری برای خود و قوشباز بدست آورده که با ممارست مجدد باید پرنده را به نگهداری سر در کلاه تشویق نمود.
بنابراین علت داشتن مکانی تاریک به ابعاد حداقل 1*1*1 که در قسمتهای پیشین اشاره نمودم ، در اینجا کاملآ مشخص میشود که حیوان مدت زمانی طولانی بدون احساس خستگی و بدون کلاه در تاریکی محض استراحت نماید ،همچون در طبیعت بدون احساس کوچکترین ناملایمتی(البته پس از آموزش بسیاری از موارداولیه اسارت).
پرندگان شکاری اصولآ قبل از طعمه اندازی به سبب عدم اشتها فرمانروی از مربی ندارند بنابراین نتیجه میگیریم که تا حیوان طعمه ننداخته است به او غذا ندهیم (به شرطی که در وعده قبلی به آن غذای طعمه دار داده باشیم).
هر دو پای پرنده در زمانی که بر روی نشیمن نشسته باید توسط پاچه بند به تسمه وصل باشد چرا که اگر یک پا وصل باشد با پای دیگرش مبادرت به کشیدن خود با قدرت زیاد منظور رها کردن خود از نشیمن که علتهای گوناگون میتواند داشته باشد مینماید که در آن صورت امکان در رفتن ویا حتی به شکستن پا میانجامد در صورتی که هر دو پاچه بند بسته باشد حیوان توان وارد آوردن فشار بالا را نخواهد داشت.
عرض نشیمن سیاه چشمان میبایست به گونه ای باشد که بیشتر از عرض فاصله دو انگشت کناری پرنده به منظور جلوگیری از افتادن پاجه بندها به دور آن و نهایتآ گیر کردن پرنده و وارد نمودن صدمه به خود و به پرهایش .
زمانی که کلاه در سر پرنده قرار ندارد باید به منظور جلوگیری از کج شدن آن و احیانآ زخمی کردن چشم حیوان ،درون کلاه قالب مخصوص و یا مقداری پارچه و یا. .. . قرار داد.
زمانی که پرنده از حیوان زنده یا مرده ای که مربی در دسترشش قرار داده در حین خوراک مو و یا پر ویا استخوان حیوان در هنگام بلع با گوشت خورده میشود که پرنده پس از مدتی (بسته به شدت گرسنگی و نوع پرنده) پس از هضم کامل گوشت مبادرت به خارج نمودن ابن قبیل مواد از دهان مینماید که در اصطلاح به آن طعمه اندازی میگویند، و بهتر آن است تا پاین کل آموزش از غذائی که به صورت زنده یا مرده حیوان است استفاده نگرددو پرندگان صید شده را با پر و یا مو خورد کرده و از حالت طبیعی جهت خوراک باز یا قوش خارج نمود و نیز این نکته را توجه داشته یاشید که هفته ای 2 یا 3 بار پر یا مو با غذا به پرنده به سبب دفع مواد زائد و ... ضروری است.
http://h1.ripway.com/ghooshnameh/accipitridae.htmکلاه پرنده در هنگام آموزش به سبب راحت بودن و توان خوردن غذا در زیر کلاه و نیز عدم استفاده مدت زمان طولانی از سایز واقعی کمی بزرگترباید باشد،و نیز دانستن این مطلب لازم است که بسیاری از پرندگان به سبب وجود کلاه بر اثر طعمه اندازی خفه شده اند.
وجود هرزه گرد و سگک در انتهای تسمه چه در زمانی که بر دست نشسته و چه بر روی نشیمن به سبب ممانعت از پیچش تسمه و نهایتآ جلو گیری از وارد آوردن صدمه به پای حیوان الزامی است.
به منظور جلوگیری از حمله بازها و دیگر شکاریهای بزرگترو نیز انواع کلاغ به پرنده در حین آموزش در فضای باز و بدون ریسمان مهار کننده ،ضرورت دارد تا آنجائی که امکان دارد پاچه بندها به منظور اختفاء کوتاه باشند و نیز برای پرندگانی که آموزش را به خوبی پشت سر گذاشته اند نیز به سبب جلوگیری از حمله قره قوش و افزایش سرعت توصیه میگردد.
به یاری ایزد یکتا و فراغ خاطر در قسمت بعد( قسمت چهارم ) ضمن پرداختن به انواع کلاه و نشیمن و نیز کاربرد هر یک از آنها و استفاده بهینه، به موارد خاص تجربیات مکتسبه ( در صورت به خاطر آمدن ) اشاره میگردد.
file:///F:/My%20WebsFALCON.html/211.htmُُُ
